🔴 सुदीर्घवार्ता 🔴 होली-महोत्सवे जनानां मध्ये उत्पन्नायाः संशयस्थितेः परिप्रेक्ष्ये उत्तराखण्ड-राज्यस्य ज्योतिषरत्नस्य आचार्यदैवज्ञस्य मार्गदर्शक-वक्तव्यं प्रकाशितम्।

देहरादूनम्। अस्मिन् वर्षे होली-महोत्सवे महती संशय-स्थिति: जाता अस्ति। जनाः निश्चेतुं न शक्नुवन्ति यत् होलिका-दहनं कदा भविष्यति—किं २ मार्चे उत ३ मार्चे? कस्यां वेलायां? धूलिवत्-रंग-क्रीडा च कस्मिन् दिने आचरितव्या?
यदा कदाचित् उत्सवानां विषये जनमानसे सामाजिक-माध्यमेषु अन्येषु च माध्यमेषु विविधाः चर्चाः प्रसृताः भवन्ति, तदा डॉ. चण्डीप्रसादघिल्डियालदैवज्ञस्य वक्तव्यं जनानां कृते संजीवनीसमं भवति। अस्मिन् वर्षे अपि तस्य बहुप्रतीक्षितं मार्गदर्शक-वक्तव्यं जनहिताय अद्य प्रकाशितम्।

स्ववक्तव्ये आचार्यदैवज्ञेन शास्त्रसम्मतं निर्णायक-वचनं प्रदत्तम्—
“शास्त्रानुसारं फाल्गुन-मासस्य पूर्णिमा-तिथौ प्रदोषकाले भद्रारहिते समये होलिका-दहनस्य विधानम् अस्ति। अस्मिन् वर्षे फाल्गुन-शुक्ल-पूर्णिमा २ मार्च २०२६ तिथौ प्रदोषकाले व्याप्नोति, या ३ मार्चे सायंकाले ५:१२ वादने सूर्यास्तात् पूर्वमेव समाप्ता भवति। अतः भद्रायाः पुच्छ-काले रात्रौ १:२७ वादनात् २:३९ वादनपर्यन्तं होलिका-दहनं कर्तुं शक्यते।
अन्यथा ३ मार्चे प्रातः ५:३० वादने भद्रायाः समाप्तेः अनन्तरं ६:२० वादनपर्यन्तं होलिका-दहनं समाजहिताय शास्त्रसम्मतं भविष्यति। यतः सूर्योदयः ६:४४ वादने भविष्यति, तथा चन्द्रग्रहणस्य सूतककालः अपि ६:२० वादनानन्तरं प्रारभ्यते।
यदि एषा स्थिति: सर्वत्र अनुकूलता न लभते, तर्हि ३ मार्चे उदयव्यापिनी पूर्णिमा अस्ति, अतः सायंकाले ७:०० वादनानन्तरं ग्रहणसमाप्तेः पश्चात् ८:३० वादनपर्यन्तं देश-काल-परिस्थित्यनुसारं होलिका-दहनं कर्तुं शक्यते।”
चन्द्रग्रहण-विषये स्पष्टतां कुर्वन् आचार्यः अवदत्—
पूर्णिमा-व्रतधारिणां कृते २ मार्चे एव व्रतपालनं करणीयम्। भारतदेशे दृश्यः अयं खग्रास-ग्रस्तोदय-चन्द्रग्रहणः ३ मार्चे प्रातः ६:२० वादनात् सूतककालं प्रारभते। भारतीय-समयानुसारं अयं ग्रहणकालः अपराह्णे ३:२७ वादनात् ६:५६ वादनपर्यन्तं दृश्यते। अयं ग्रहणः सिंह-राशौ पूर्वाफाल्गुनी-नक्षत्रे च भविष्यति।
कोटिशः जनानां संशयं निरस्यन् आचार्यदैवज्ञः अवदत्—
३ मार्चे चन्द्रग्रहणस्य कारणेन रंगोत्सव: अथवा रंगोच्छलनं ४ मार्चे फाल्गुन-प्रतिपदायां आचरितुं शास्त्रसम्मतं भविष्यति।

अन्ते राजगुरु-नाम्ना प्रसिद्धः डॉ. चण्डीप्रसादघिल्डियाल: देश-प्रदेश-जनतां प्रति रंगोत्सवस्य हार्दिक-शुभकामनाः प्रेषितवान्। तेन मार्गदर्शनं कृतम् यत्—
ग्रहणस्य प्रभावे सति, सौरमण्डले ग्रहस्थितेः परिवर्तनसमये, कश्चन अप्रियः प्रसङ्गः न भवेत् इति हेतोः शुद्ध-वर्णानां प्रयोगः करणीयः। क्रीडासमये दुराग्रहः त्याज्यः, सामाजिक-समरसता, भ्रातृत्वभावः च मनसि निधाय उत्साहपूर्वकं होली-महोत्सवः आचरितव्यः।