वसन्तपञ्चमीसम्बन्धे उत्तराखण्ड-ज्योतिषरत्नेन आचार्यदैवज्ञेन महत्वपूर्णं वक्तव्यं प्रकाशितम्।

देहरादूनम्। वसन्तपञ्चमी-पर्वण: सम्बन्धे जनानां मध्ये मतभेद: दृश्यते। कश्चित् २ फरवरीमित्याह, कश्चित् पुन: ३ फरवरीमित्याह। एषु विवादेषु उत्तराखण्ड-ज्योतिषरत्न: आचार्य: डॉ. चण्डीप्रसाद: घिल्डियाल: “दैवज्ञ:” अस्य निर्णायकवक्तव्यं प्रदत्तवान्।

प्रकाशितवक्तव्ये आचार्य: घिल्डियाल: अवदत् यत् २ फरवरीरविवासरे प्रभाते ९:१६ पर्यन्तं चतुर्थी-तिथि: स्थित्वा तत: पश्चात् पंचमी-तिथि: आरभ्यते। या तिथि: ३ फरवरीदिने सूर्योदयात् पूर्वमेव समाप्तिं प्राप्नोति, अत: २ फरवरीत: एव वसन्तपञ्चमी-पर्वण: आयोजनं शास्त्रसम्मतं भवति।

*वसन्तपञ्चमीतिथौ आध्यात्मिकमहत्त्वम्*

वसन्तपञ्चमीपर्वण: प्रमुख: आध्यात्मिकः पक्ष: अस्ति – विद्या, वाणी, संगीतस्य च अधिष्ठात्रीदेवीभगवतीसरस्वत्याः आराधना।

ऋग्वेदे (१.३.१०) उच्यते—
“प्रणो देवी सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती।
धीना‌म्‌ वितृयवतु।।”

*वसन्तपञ्चम्या: वैज्ञानिकविश्लेषणम्*

मन्त्रध्वनिनां यन्त्रानुकूलनं कुर्वन् ज्योतिषवैज्ञानिकसन्मानप्राप्तः आचार्यदैवज्ञ: वैज्ञानिकमूलकं विश्लेषणं प्रदर्शयति यत् – वसन्तपञ्चमीसमये वातावरणे महत्वपूर्णानि परिवर्तनानि दृश्यन्ते।

✔ शिशिरकालस्य कठोरता शनै: शनै: समाप्तिं प्राप्नोति, तापमानं संतुलितं भवति।
✔ विटामिन-डी-स्तरस्य वृद्ध्या अस्थिषु तथा मांसपेशिषु विशेषलाभः दृश्यते।
✔ प्राकृतिक-हार्मोन-सन्तुलनात् मानसिककष्टस्य (Depression) न्यूनीकरणं भवति।

ध्वनिविज्ञानस्य विशेषज्ञ: डॉ. घिल्डियाल: मन्यते यत् – मन्त्रजपेन उत्पन्ना: ध्वनितरङ्गाः मस्तिष्के सकारात्मकं प्रभावं कुर्वन्ति।

✔ न्यूरोसाइन्स-अनुसन्धानस्य अनुसारं संस्कृत-मन्त्राणां उच्चारणात् तरङ्गा: “गामावेव्स् (Gamma Waves)” उत्पन्नाः भवन्ति, ये स्मरणशक्तिं तथा मानसिकस्वच्छतां वर्धयन्ति।

*वसन्तपञ्चम्या: ज्योतिषीय-विश्लेषणम्*

अन्तरराष्ट्रीय-जगन्मध्ये स्वस्य सूक्ष्म-भविष्यवाणी-कौशलस्य कृते प्रसिद्धः आचार्यदैवज्ञ: कथयति यत् वसन्तपञ्चमी केवलं आध्यात्मिक-वैज्ञानिक-दृष्ट्या महत्वं न धारयति, अपितु ज्योतिषीय-दृष्ट्या अपि अत्यन्तं फलदायिनी भवति।

✔ सूर्यः मकर-राशौ स्थितः अस्ति – कर्म, आत्मविश्वास:, ऊर्जा च समर्पयति।
✔ चन्द्रः सामान्यतः वृषभमिथुनकर्क-राशिषु स्थितः भवति – मनोस्थिति: स्थिरं करोति।
✔ बुधः – बुद्धि:, संवाद:, गणितं, तर्कशक्तिं च समृद्धिं जनयति।
✔ बृहस्पतिः – विद्या, धर्म, आध्यात्मिक-उन्नतौ महत्त्वपूर्णं योगदानं करोति।

अयं दिन: “अभुजीत्-मुहूर्त:” इति कथ्यते, यत् सर्वसिद्धि-योगेन युक्तं भवति।

*राशिभ्य: वसन्तपञ्चम्या: प्रभावः*

✔ मेष: (Aries) – नवीनकार्यस्य आरम्भाय उत्तमः समयः।
✔ वृषभ: (Taurus) – धनवृद्धिः, मानसिक-शान्तिः।
✔ कन्या (Virgo) – शिक्षायाम् उन्नतिः।
✔ धनु: (Sagittarius) – आध्यात्मिक-वृद्धिः, गुरुकृपा।
✔ मीन: (Pisces) – अध्ययनं, लेखनं च सफलं भवति।

*यै: सावधानता पालनीया*

⚠ सिंह (Leo) – आत्मविश्वासं वर्धयितुं सरस्वती-पूजनं कार्यम्।
⚠ वृश्चिक: (Scorpio) – क्रोधं नियन्त्रयितुं मन्त्रजपः कर्तव्यः।

*वसन्तपञ्चम्याः विशेष-ज्योतिषीय-उपायाः*

✔ विद्यार्थिनाम् – “ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः” मन्त्रस्य जपः।
✔ व्यवसायिनाम् – पीतवस्त्राणि धारयन्तु, सरस्वती-पूजनं कर्तव्यं।
✔ मानसिकशान्तये – पीतपुष्पैः देवी-सरस्वत्याः पूजनं।
✔ कार्यसफलतायै – नूतनविद्यायाः अध्ययनं शुभकरं भवति।

*निष्कर्ष:*

✔ सूर्यचन्द्रबुधगुरु-ग्रहाणां विशेष-अनुकूलतया वसन्तपञ्चमी सर्वसिद्धि-योगयुक्तः शुभदिनं अस्ति।
✔ एषः दिवसः विशेषतः मेषवृषभकन्याधनुमीनराशिभ्यः अत्यन्तं लाभकरः।
✔ सर्वेषु कार्येषु सफलतायै, अध्ययनाय च एषः दिवसः उत्तमः।

अत: वसन्तपञ्चमी-२०२५ उत्तराखण्डे २ फरवरीत: एव उत्सवस्वरूपेण समारम्भः कर्तव्यः इति आचार्य-ज्योतिषरत्न- दैवज्ञ: प्रतिपादयति।